Châu Á vẫn duy trì triển vọng tích cực đối với năng lượng tái tạo, khi phần lớn các quốc gia tiếp tục khẳng định mục tiêu gia tăng công suất phát điện.
Việc triển khai năng lượng tái tạo đã vượt xa tốc độ phát triển hạ tầng, dẫn đến nhu cầu cấp thiết về hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), thủy điện tích năng (PHES), lưới điện thông minh, cũng như các dịch vụ kỹ thuật và tư vấn.
Than đá được dự báo sẽ đạt đỉnh vào năm 2030 nhưng vẫn tiếp tục là một phần trong cơ cấu năng lượng khu vực, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang nghiên cứu phát triển điện hạt nhân.
Châu Á hiện là một trong những khu vực có triển vọng tích cực nhất về năng lượng tái tạo. Điều này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố, trong đó có cam kết của nhiều quốc gia trong việc cắt giảm CO₂ và khí nhà kính. Năng lượng sạch đóng vai trò then chốt trong các chiến lược này. Hiện nay, khu vực đang chứng kiến sự quan tâm mạnh mẽ đối với các công nghệ BESS, đổi mới lưới điện thông minh và những giải pháp nhằm nâng cao độ tin cậy cho các dự án hiện hữu và sắp triển khai. Ông Jari Hietala – Đối tác điều hành của Asian Insiders – chia sẻ những góc nhìn chuyên sâu về năng lượng tái tạo tại châu Á và những điều các doanh nghiệp cần biết khi cân nhắc gia nhập thị trường.
Năng lượng tái tạo vẫn là ưu tiên hàng đầu trên khắp châu Á, ngay cả sau nhiều năm mở rộng công suất. Khoảng 60% lượng phát thải CO₂ toàn cầu và hơn 50% khí nhà kính xuất phát từ khu vực này. Tuy nhiên, các nỗ lực chuyển đổi vẫn phải cân bằng với yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng, khiến than đá tiếp tục giữ vai trò nhất định.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết việc loại bỏ than đá tại nhiều thị trường châu Á, bao gồm Trung Quốc – quốc gia chiếm hơn một nửa mức tiêu thụ toàn cầu – đang diễn ra chậm. Điều này xảy ra dù Trung Quốc là một trong những nhà đầu tư mạnh mẽ nhất vào năng lượng tái tạo. Tiêu thụ than hiện được dự báo sẽ đạt đỉnh vào cuối thập kỷ này, và những bài học từ Trung Quốc đang được các quốc gia khác nghiên cứu.
Một trong những thách thức lớn nhất mà Trung Quốc gặp phải là việc triển khai điện mặt trời, điện gió, điện gió ngoài khơi và các nguồn khác không đồng bộ với phát triển hạ tầng. Cụ thể, năng lực lưu trữ và lưới điện hạn chế đã gây ra sự cố trong các giai đoạn nhu cầu tăng cao. Việc thiếu độ tin cậy này đã làm chậm tiến trình loại bỏ than đá.
Đây là vấn đề mà các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan và Việt Nam đang tìm cách tránh lặp lại. Các nước này đều đã triển khai những dự án năng lượng sạch quy mô lớn trong thời gian gần đây nhưng vẫn phụ thuộc vào than đá. Năng lượng tái tạo chỉ có thể trở thành nguồn điện ổn định hơn khi hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) và hạ tầng lưới điện thông minh được triển khai rộng rãi.
Ngay cả Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan cũng đang tìm kiếm các giải pháp nhằm đảm bảo năng lượng tái tạo có thể trở thành trụ cột trong an ninh năng lượng. Mục tiêu chung của khu vực đã chuyển từ việc đơn thuần gia tăng sản lượng điện sạch sang khai thác và sử dụng hiệu quả hơn nguồn năng lượng này.
Vì sao châu Á vẫn duy trì triển vọng tích cực với năng lượng tái tạo?
Bên cạnh những hạn chế về lưu trữ và hạ tầng, việc một số khu vực trên thế giới điều chỉnh lại chính sách năng lượng tái tạo từng làm dấy lên lo ngại rằng các quốc gia khác có thể đi theo xu hướng này. Nỗi lo là một số chính phủ sẽ từ bỏ mục tiêu giảm phát thải hoặc kéo dài lộ trình loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.
Tuy nhiên, bất chấp những thách thức, châu Á vẫn duy trì triển vọng tích cực đối với năng lượng tái tạo nhờ vào mức đầu tư lớn đã được rót vào lĩnh vực này cũng như nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn. Điện mặt trời, thủy điện, điện gió trên bờ và ngoài khơi cùng các nguồn khác đang cung cấp nguồn điện ổn định với chi phí ngày càng giảm.
Các quốc gia tiếp tục áp dụng cơ chế giá điện ưu đãi (feed-in tariff), ưu đãi thuế và trợ cấp để thúc đẩy đầu tư. Đáng chú ý, các chính sách này hiện đã được mở rộng sang các lĩnh vực ngoài phát điện.
Tại Thái Lan, nhiều chính sách ưu đãi đang được áp dụng cho các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào ngành lưu trữ năng lượng bằng pin. Chính phủ Ấn Độ đã triển khai các chương trình hỗ trợ sản xuất hệ thống lưu trữ cũng như truyền tải nguồn năng lượng tái tạo có tính biến động.
Trung Quốc cho phép đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực BESS. Dù là nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới, quốc gia này vẫn đang tìm kiếm giải pháp để cải thiện và tối ưu hóa năng lực hiện tại. Báo cáo Climatescope 2024 của BloombergNEF xếp Philippines là thị trường mới nổi hấp dẫn thứ hai đối với đầu tư năng lượng tái tạo.
Cơ hội vượt ra ngoài phát điện
Như đã đề cập, cơ hội trong lĩnh vực năng lượng tái tạo tại châu Á không chỉ giới hạn ở phát điện. Dù vẫn có tiềm năng cho các dự án mới tại một số thị trường, mức độ phổ biến không còn như những năm trước.
Trọng tâm hiện nay là tích hợp hệ thống, nâng cao hiệu quả và đảm bảo tính ổn định dài hạn. Các giải pháp BESS và thủy điện tích năng (PHES) đang được săn đón trên toàn khu vực khi các quốc gia nỗ lực cung cấp nguồn điện tái tạo liên tục và không gián đoạn.
Lưới điện thông minh và vi lưới thông minh là yếu tố không thể thiếu. Vi lưới đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Á gặp thách thức về địa lý. Các công cụ liên quan như công tơ thông minh, dự báo cung – cầu và nhà máy điện ảo dự kiến sẽ có nhu cầu tăng cao trong những năm tới.
Bên cạnh đó, nhu cầu về tư vấn và kỹ thuật cho các dự án hiện tại và tương lai cũng rất lớn. Một trong những nguyên nhân khiến việc triển khai năng lượng sạch vượt xa đầu tư hạ tầng là sự thiếu hụt kiến thức về tích hợp năng lượng tái tạo trên quy mô lớn, cùng với các lo ngại về chi phí.
Cơ hội không chỉ giới hạn trong phạm vi từng quốc gia. Các dự án khu vực, như lưới điện ASEAN, đang dần trở thành hiện thực. Những tổ chức quốc tế có kinh nghiệm triển khai xuyên biên giới có thể tìm thấy nhiều cơ hội tại châu Á.
Điện hạt nhân – một khả năng song hành
Trong thập kỷ tới, năng lượng tái tạo tại châu Á có thể sẽ song hành cùng điện hạt nhân khi các quốc gia tìm kiếm giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch. Hiện nay, các chính phủ vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình tiếp cận năng lượng hạt nhân, với trọng tâm là xây dựng khung pháp lý và cấu trúc quản lý.
Điện hạt nhân không nên được xem là đối thủ cạnh tranh của năng lượng tái tạo. Thay vào đó, đây là công cụ giúp một số thị trường chuyển dịch nhanh hơn khỏi nhiên liệu hóa thạch trong khi vẫn đảm bảo an ninh năng lượng.
Điều này đặc biệt quan trọng khi nhu cầu năng lượng tại châu Á tiếp tục gia tăng, nhất là trong bối cảnh số lượng trung tâm dữ liệu trong khu vực được dự báo sẽ tăng mạnh. Ngay cả khi sản lượng năng lượng tái tạo tăng, riêng nguồn này có thể vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu.
Gia nhập thị trường năm 2026
Trong vài năm tới, năng lượng tái tạo sẽ tiếp tục chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu năng lượng. Tuy nhiên, dòng vốn đầu tư đang dịch chuyển từ phát triển dự án sang hạ tầng. Điều này mở ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp nước ngoài sở hữu công nghệ và chuyên môn giúp nâng cao độ an toàn và ổn định hệ thống.
Dù nhu cầu tăng cao, việc gia nhập thị trường châu Á vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức. Từ việc tiếp cận các ưu đãi đầu tư nước ngoài, tìm kiếm đối tác địa phương phù hợp, xây dựng kênh bán hàng hiệu quả cho đến đáp ứng yêu cầu pháp lý – tất cả đều có thể khiến kế hoạch gặp trở ngại.
Do đó, việc sử dụng dịch vụ của các đơn vị tư vấn gia nhập thị trường như Asian Insiders được đánh giá là cần thiết. Mạng lưới chuyên gia bản địa của chúng tôi sở hữu kiến thức và kinh nghiệm để hỗ trợ doanh nghiệp nước ngoài tiếp cận lĩnh vực năng lượng tái tạo. Sự đồng hành này có thể tạo ra khác biệt giữa thành công và thất bại.
Theo Asian Insiders
