Thị trường lưu trữ năng lượng bằng pin của Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi sự kết hợp của nhu cầu điện năng tăng cao, tỷ lệ năng lượng tái tạo ngày càng tăng, sự mất cân bằng cung cầu trong khu vực và các chính sách hỗ trợ của chính phủ. Theo InfoLink, các thị trường mới nổi ngoài Trung Quốc, Mỹ và châu Âu dự kiến sẽ chiếm thị phần ngày càng tăng trong tổng công suất lưu trữ năng lượng mới được lắp đặt trên toàn cầu, tăng từ khoảng 7% vào năm 2024 lên khoảng 18% vào năm 2026. Các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam và Philippines, đang bước vào giai đoạn đẩy nhanh việc áp dụng lưu trữ năng lượng. Trong số đó, Việt Nam đang đối mặt với những thách thức đặc biệt gay gắt trong việc cân bằng hệ thống điện, tạo nền tảng vững chắc cho thị trường lưu trữ năng lượng điện hóa trong nước.
Nhu cầu điện năng của Việt Nam đang tăng nhanh chóng, được thúc đẩy bởi tăng trưởng kinh tế, mở rộng công nghiệp và đô thị hóa. Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2025 sẽ duy trì ở mức khoảng 6%, được hỗ trợ bởi hiệu quả hoạt động mạnh mẽ của các ngành công nghiệp và xuất khẩu. Bộ Công Thương dự báo mức tăng trưởng tiêu thụ điện năng hàng năm là 13,5%, trong đó ngành công nghiệp chiếm khoảng 72% tổng nhu cầu. Đầu tư sản xuất ngày càng tăng, dân số đô thị mở rộng và tiêu dùng hộ gia đình tăng cao đang gây áp lực lên cơ cấu sản xuất điện và tính linh hoạt của lưới điện quốc gia, tạo ra nhu cầu rõ ràng về các giải pháp lưu trữ năng lượng.
Đồng thời, công suất năng lượng tái tạo ở Việt Nam đang tăng trưởng nhanh hơn so với sản lượng điện truyền thống. Theo Kế hoạch Phát triển Điện lực VIII và các sửa đổi, điện mặt trời và điện gió dự kiến sẽ chiếm 25%–31% và 14%–16% tổng công suất lắp đặt vào năm 2030, trong khi điện nhiệt giảm dần. Đến năm 2025, năng lượng tái tạo dự kiến sẽ đóng góp 38% tổng sản lượng điện, với điện mặt trời tăng lên 25% và điện gió lên 10%. Tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng này tạo ra sự biến động trong hệ thống điện, đặc biệt là trong các thời kỳ bức xạ mặt trời mạnh và tốc độ gió cao, tạo ra nhu cầu về hệ thống lưu trữ năng lượng để hỗ trợ điều tiết phụ tải giờ cao điểm, tích hợp lưới điện và hấp thụ điện năng.
Sự mất cân bằng điện năng giữa miền Bắc và miền Nam Việt Nam càng làm tăng thêm nhu cầu lưu trữ năng lượng. Miền Nam có nhiều dự án điện mặt trời và điện gió, trong khi miền Bắc lại tập trung các trung tâm công nghiệp và dân cư lớn. Cơ sở hạ tầng truyền tải hạn chế và những điểm yếu cục bộ của lưới điện dẫn đến việc cắt giảm sản lượng điện tái tạo ở miền Nam và thiếu hụt nguồn cung ở miền Bắc. Sản lượng thủy điện ở miền Bắc cũng thấp hơn trong mùa khô, làm trầm trọng thêm khoảng cách cung cầu. Lưu trữ năng lượng có thể giúp làm giảm sự biến động sản lượng điện tái tạo ở miền Nam và hỗ trợ giảm tải đỉnh điểm ở miền Bắc, giảm áp lực lên các nhà máy điện than và khí đốt.
Chính sách của chính phủ hỗ trợ xu hướng này, với mục tiêu đạt 10–16,3 GW công suất lưu trữ năng lượng điện hóa vào năm 2030 và gần 96 GW vào năm 2050. Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã vạch ra kế hoạch cho các dự án hệ thống lưu trữ năng lượng pin (BESS) quy mô lưới điện và cấp phân phối, với mục tiêu đưa vào vận hành 1,2 GW vào năm 2026. Các ưu đãi về giá điện cho các dự án năng lượng mặt trời kết hợp với lưu trữ mang lại mức giá cao hơn 10%–15%, khuyến khích đầu tư vào các hệ thống quang điện kết hợp lưu trữ. Các ưu đãi đầu tư rộng hơn, bao gồm giảm thuế và hỗ trợ đất đai, cũng tồn tại, mặc dù việc lưu trữ độc lập và quy mô tiện ích vẫn bị hạn chế bởi cơ cấu doanh thu chưa rõ ràng và cơ chế thị trường chưa hoàn thiện.
Về phía nguồn cung, các công ty quốc tế và Trung Quốc đang thiết lập các trung tâm sản xuất và công nghệ tại Việt Nam. Fluence Energy và ACE Engineering của Hàn Quốc đã đưa vào hoạt động một nhà máy lưu trữ năng lượng pin (BESS) với công suất 35 GWh/năm, trong khi các công ty Trung Quốc, bao gồm Tianneng, Goldwind và Gotion High-tech, đang mở rộng sản xuất trong nước và hội nhập vào chuỗi cung ứng khu vực. Điều này đã định vị Việt Nam như một trung tâm sản xuất thiết bị lưu trữ năng lượng trong khu vực, mặc dù việc triển khai dự án vẫn còn thận trọng.
Nhìn chung, thị trường lưu trữ năng lượng của Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển chứ chưa bùng nổ, với sự tăng trưởng được thúc đẩy bởi nhu cầu cấu trúc dài hạn, sự hỗ trợ của chính sách và sự hội nhập ngày càng tăng của năng lượng tái tạo. Cơ hội ngắn hạn tập trung vào các dự án điện mặt trời kết hợp lưu trữ và các dự án thí điểm do EVN dẫn đầu, trong khi sự mở rộng trong tương lai sẽ phụ thuộc vào cải cách thị trường điện, cơ chế định giá và các mô hình kinh doanh có thể nhân rộng. Đối với các công ty có chuyên môn về pin và hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS), Việt Nam mang đến cơ hội kịp thời để thiết lập sự hiện diện chiến lược trong quá trình chuyển đổi năng lượng đang diễn ra ở Đông Nam Á.
Theo SOLARQUARTER
